BABKA LANCETOWATA SZEROKOLISTNA - UZDROWICIELKA NASZYCH BABEK

Siadłam dziś z filiżanką herbaty pod starą lipą. Cisza, ciepły wiatr i zapach siana. I znów – jak zawsze o tej porze – babka zawołała mnie z miedzy. Zwyczajna, niepozorna. Czasem depta się ją niechcący idąc boso przez łąkę. Ale kto wie, ten wie… że to roślina, która stoi na straży życia. Zwykła – a święta. Zielarska matka, którą znały nasze prababki.

Dziś opowiem Ci o dwóch siostrach – babce lancetowatej (Plantago lanceolata) i babce szerokolistnej (Plantago major). Obie silne, obie uzdrawiające. Zbierane do koszyków, wkładane do kieszeni dzieciom, przykładane na rany. A także – wyśpiewywane w dawnych zaklęciach na oparzenia, ukąszenia, złe spojrzenia.

Poznaj babkę – zieloną opiekunkę

Babka lancetowata ma długie, wąskie liście z wyraźnymi nerwami – jak włócznia. Rośnie przy drogach, na miedzach, na skrajach pól. Często tam, gdzie ziemia jest sucha, zbita – i gdzie wiele innych roślin nie daje rady.

Babka szerokolistna – jej siostra – ma liście bardziej okrągłe, szerokie, mięsiste. Rośnie chętniej w wilgotniejszych miejscach, przy rowach, na trawnikach, w ogrodach. Obie mają podobne właściwości – choć różnią się nieco siłą działania i “temperamentem”.

 W medycynie ludowej mówiono:

Lancetowata – dla płuc i gardła. Szerokolistna – dla skóry i ran.

Właściwości babki – kiedy wołać ją na pomoc?

Babka jest jak zielony plaster. Ma w sobie moc oczyszczającą, ściągającą, gojącą. Przede wszystkim działa:

 Na układ oddechowy:

• łagodzi kaszel, chrypkę, ból gardła (zwłaszcza lancetowata),

• rozrzedza śluz, ułatwia odkrztuszanie,

• wspiera leczenie astmy, zapalenia oskrzeli.

 Na skórę:

• działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie,

• przyspiesza gojenie ran, oparzeń, ukąszeń owadów,

• zmniejsza obrzęki i wysypki.

 Na trawienie:

• wspomaga pracę jelit (szczególnie nasiona),

• działa delikatnie przeczyszczająco i osłaniająco,

• łagodzi wrzody i stany zapalne żołądka.

 Dodatkowo:

• oczyszcza krew,

• wspiera odporność,

• łagodzi alergie i stany zapalne.

Babka w tradycji ludowej

W starych domach mówiło się, że babka „ściąga chorobę”. Kobiety z wiosek znały ją na pamięć – i nie tylko liście, ale także korzenie, nasiona, kwiatostany.

 Na co dzień:

– Gdy dziecko upadło i zdarło kolano – babcia mówiła: „Znajdź babkę, rozetrzyj i przyłóż.”

– Gdy ugryzła osa – przykładano świeży liść i wypowiadano słowa:

„Babka leczy, babka chłodzi, co złe – niech już nie szkodzi.”

 Na święto ziół – 15 sierpnia – babka obowiązkowo trafiała do bukietów święconych w kościele – razem z dziurawcem, piołunem, miętą i dziewanną. Bukiet ten przechowywano potem za świętym obrazem – jako domową apteczkę i ochronę.

Substancje aktywne

Babka zawiera:

• irydioidy (aukubina) – działają antybakteryjnie,

• śluz roślinny – łagodzi i osłania błony śluzowe,

• flawonoidy – działanie przeciwzapalne,

• garbniki – ściągające i przeciwkrwotoczne,

• witamina C i sole mineralne – wspierają odporność.

Przepisy i zastosowania – babka w domowej apteczce

1. Syrop z babki na kaszel (lancetowata)

Składniki:

– świeże liście babki lancetowatej,

– cukier lub miód (jeśli robimy wersję na zimno),

– opcjonalnie: tymianek, goździk, sok z cytryny.

Wersja na zimno (tradycyjna):

Warstwami układaj posiekane liście i cukier w słoiku. Dociśnij. Zostaw na kilka dni w ciemnym miejscu. Gdy puści sok – zlej i przechowuj w lodówce.

Wersja na gorąco (szybsza):

Liście podgrzej z niewielką ilością wody, przetrzyj przez sitko, dodaj miód i gotuj krótko. Pij po łyżce przy kaszlu i chrypce.

2. Okład z liści na rany, ukąszenia, otarcia

Liść świeżej babki lekko rozgnieć (np. palcami lub przez chwilę przeżuj), przyłóż na skórę i owiń bandażem. Można też zrobić papkę i przykładać pod opatrunek.

3. Napar z babki na żołądek i gardło

1 łyżkę suszonych liści zalej szklanką wrzątku, zaparz 10 minut pod przykryciem. Pij ciepły napar 2–3 razy dziennie. Pomaga przy zapaleniu gardła, wrzodach, bólu brzucha.

4. Nasiona babki (szczególnie szerokolistnej)

Mają działanie podobne do siemienia lnianego. Pęcznieją w wodzie i działają osłonowo, przeciwzapalnie na jelita i układ moczowy.

Sposób użycia: 1 łyżeczkę nasion zalać ciepłą wodą, odstawić na 15 minut. Pić razem z żelem.

Babka duchowo – opiekunka granic

Energetycznie babka chroni i oczyszcza. Rośnie na granicach: między łąką a drogą, między światem ludzi a światem ziół. W tradycji słowiańskiej uważano ją za ziele, które zamyka rany nie tylko ciała, ale i duszy. Jeśli czujesz się „poraniony” słowami, wspomnieniami, stratą – usiądź z babką. Napij się herbaty. Połóż liść na sercu. Usłysz, jak mówi:

„Już dobrze. Już nie boli. Wzrastaj dalej.”

 Kiedy i jak zbierać?

• Liście zbieramy od maja do sierpnia – najlepiej przed kwitnieniem. Suszymy w cieniu, w przewiewie.

• Kwiatostany i nasiona – zbieramy w pełni lata, gdy są suche.

• Zbieraj z czystych miejsc – z dala od dróg, psich spacerów, oprysków.

Przeciwwskazania

Babka jest ziołem łagodnym, ale:

• przy dużych dawkach może spowalniać wchłanianie leków (ze względu na śluz),

• osoby z bardzo niskim ciśnieniem lub alergią na babkowate – powinny zachować ostrożność.

Na zakończenie

Babka jest jak stara, cicha przyjaciółka. Nie pcha się na pierwszy plan. Czeka, aż ją zauważysz. A gdy już zaprosisz ją do domu – zadba o Ciebie, Twoje dzieci, dom, zwierzęta. I o Twoje serce.

Możesz nie wiedzieć, że jej potrzebujesz – dopóki nie poczujesz jej cichego dotyku na ranie.

Niech ta mądra roślina przypomina nam o prostocie, pokorze i sile zakorzenienia.

Bo czasem wystarczy tylko zejść z drogi… i spojrzeć pod stopy.

Z czułością,

Elizabeta